Ondervoeding bij thuiswonende ouderen vraagt om een bredere aanpak en dat is meer dan alleen voedingsadvies. Onderzoek van Janna W. Alberts (van Vilans, de Technische Universiteit Eindhoven en het Expertisecentrum Dementie en Technologie) toont aan uit diepte-interviews met acht diëtisten dat een effectieve aanpak draait om maatwerk, goede samenwerking in het zorgnetwerk en de inzet van ondersteunende technologie.
Nieuw onderzoek getiteld ‘Towards Healthy Diets and Sustainable Nutritional Behavior: Identifying Design Opportunities for Technology-Supported Malnutrition Care’ van Janna W. Alberts et al. (Vilans, Technische Universiteit Eindhoven en Expertisecentrum Dementie en Technologie) toont aan dat effectieve voedingszorg veel verder gaat dan alleen voedingsadvies. Dit onderzoek is gebaseerd op acht interviews met diëtisten (22–33 jaar, 1–10 jaar werkervaring), schrijft Nederlandse Vereniging van Diëtisten op haar website. Het onderzoek maakt duidelijk dat ondervoeding een complex en dynamisch proces is.
Ondervoeding bij thuiswonende ouderen is een onderschat probleem met grote gevolgen voor de gezondheid, zelfstandigheid en kwaliteit van leven. Het onderzoek laat zien dat het vaker voorkomt dan gedacht. Dit is zorgelijk, omdat het niet alleen gewichtsverlies veroorzaakt, maar ook samenhangt met verminderde spierkracht, afnemende zelfredzaamheid en een lagere kwaliteit van leven. Een bredere aanpak is daarom noodzakelijk.
Kennis van acht diëtisten is uitgewerkt in het onderzoek. Het laat zien dat ondervoeding een complex en dynamisch proces is. Oorzaken en factoren die de voedingssituatie verslechteren:
- Sociaal en mentaal: eenzaamheid, verlies van een partner, verminderde eetlust en cognitieve achteruitgang.
- Fysiek en praktisch: slikproblemen en moeite met koken of boodschappen doen.
Omdat de situatie per oudere verschilt én bij dezelfde persoon in de loop van de tijd kan veranderen, is maatwerk essentieel.
Risico's van gewichtsverlies
Veel ouderen zijn zich onvoldoende bewust van de risico's en zien gewichtsverlies soms als een normaal onderdeel van ouder worden, blijkt uit het onderzoek. Omdat de impact op het functioneren groot is, vormt het opbouwen van vertrouwen en het begrijpen van de persoonlijke situatie de eerste essentiële stap in de behandeling.
Behouden van zelfstandigheid
Goede zorg vraagt meer dan enkel het monitoren van gewicht en voedingsinname, volgens onderzoekers. Diëtisten kijken naar motivatie, dagelijkse gewoonten, sociale omstandigheden en de ondersteuning uit de omgeving. Het doel is niet altijd gewichtstoename, maar soms het behouden van zelfstandigheid, zoals zelf koken of boodschappen doen.
Samenwerking en knelpunten
Samenwerking binnen het netwerk is cruciaal, blijkt uit het onderzoek. Mantelzorgers, thuiszorgprofessionals en huisartsen kunnen veranderingen in eetgedrag vroeg signaleren. In de praktijk ervaren diëtisten echter knelpunten in de communicatie en afstemming, waardoor waardevolle signalen soms gemist worden.
Technische ondersteuning
Technologie kan volgens de onderzoekers als hulpmiddel dienen om veranderingen eerder zichtbaar te maken, informatie te delen en inzicht te bieden in de periode tussen consulten. Het dient niet als vervanging van persoonlijk contact. Bovenal moet technologie niet alleen de voedingsinname monitoren, maar ook oog hebben voor motivatie, de leefomgeving en de dagelijkse praktijk.
De belangrijkste conclusie is dat ondervoeding geen losstaand voedingsprobleem is, schrijft Nederlandse Vereniging van Diëtisten. Een succesvolle aanpak vraagt om aandacht voor de mens achter het eetgedrag, een betrokken zorgnetwerk en een goede samenwerking tussen alle zorgverleners rondom de oudere.
Bron: Nederlandse Vereniging van Diëtisten
Lees ook: De editie 2-2026 van Voeding Nu met als thema Ondervoeding en Infographic Ondervoeding.
