Nitraat in voeding speelt wisselende rol in risico op dementie

15 juni 2026 Roos de Vos Aleksander Dumała/Pexels
Het eten van groenten die veel nitraat bevatten, wordt volgens onderzoek gelinkt aan een kleiner risico op dementie, blijkt uit recent onderzoek. Maar de inname van nitraat uit dierlijke producten, bewerkt vlees en drinkwater houdt verband met een grotere kans op de aandoening. 

Nitraat is een stof die van nature voorkomt in verschillende voedselproducten. Maar de bron van nitraat maakt uit voor wat voor impact de stof heeft. Dat concluderen Deense en Australische wetenschappers die een grootschalig onderzoek deden met meer dan 54.000 Deense volwassenen. Zij werden 27 jaar lang gevolgd om de invloed van nitraat in voedsel op de ontwikkeling van dementie te onderzoeken.

Vergelijkbaar onderzoek

Nitraatrijke groenten, zoals spinazie, rucola, rode biet en andijvie, hebben een beschermend effect tegen de hersenaandoening. De onderzoekers stelden vast dat deelnemers die meer nitraatrijke groenten aten, een kleiner risico hadden op dementie. 

De uitkomst wordt gesteund door eerder onderzoek van het Erasmus MC. "In die groenten zitten ook vitaminen en antioxidanten die de vorming van nitrosamines blokkeren", legt een wetenschapper uit tegen Nu.nl. Nitrosamines zijn kankerverwekkend en kunnen schadelijk zijn voor de hersenen.

Vlees en drinkwater risico

Nitraat zit ook in rood vlees en bewerkt vlees. In vlees zitten geen beschermende stoffen, maar het bevat wel stoffen als heemijzer die de vorming van nitrosamines bevorderen. Uit het onderzoek blijkt dat mensen die nitraatrijke dierlijke producten en drinkwater nuttigden, een groter risico hadden op dementie.

Dat effect vonden de onderzoekers ook bij drinkwater met concentraties nitraat die onder de Europese wettelijke limiet van 45 milligram per liter vallen. Twintig jaar geleden bevatte het kraanwater in Nederland gemiddeld 5 milligram per liter, schrijft het Voedingscentrum.

Maar mensen moeten niet stoppen met water drinken, benadrukken de wetenschappers. "De toename van het risico op dementie is heel klein en water drinken is veel beter voor de gezondheid dan andere suikerhoudende dranken." Echter de onderzoekers pleiten wel voor een herziening van de toegestane limieten.

Meerdere factoren van invloed

De onderzoekers benadrukken dat de link niet een-op-een is. Er zijn meerdere factoren die van invloed kunnen zijn op de ontwikkeling van dementie. Dat zegt ook Vera Otten van Alzheimer Nederland tegen NU.nl. "Het is een groot onderzoek, maar we kunnen niet zeggen dat het eten van nitraatrijke voeding dementie veroorzaakt." Ook beweging, andere voeding en sociaal en mentaal actief blijven zijn van invloed.

"Maar het benadrukt wel dat een gezond voedingspatroon het risico op dementie kan verkleinen", aldus Otten tegen Nu.nl. De wetenschappers adviseren om meer groenten te eten en minder rood en bewerkt vlees te eten.

Bron: Nu.nl