Ellen Spaak van het Maastricht UMC+ en haar onderzoek naar intrinsieke prebiotische vezels.
NIEUWS | Prebiotische vezels in gedroogde witlofwortel kunnen het lichaam van mensen met een verhoogd risico op diabetes type 2 helpen beter om te gaan met suiker en vet. Dat blijkt uit onderzoek van hoogleraar Ellen Blaak van het Maastricht UMC+, gepubliceerd in Cell Reports Medicine.
Maastricht UMC+ en Wageningen Universiteit werkten samen in het onderzoek. Diens uitkomsten zijn op 15 juli 2025 gepubliceerd in Cell Reports Medicine. Deelnemers kregen twaalf weken lang vezelrijke gedroogde witlofwortel (Cichorei) als supplement. Dit ingrediënt – bestaande uit gedroogde groente en 85 procent prebiotische vezel – werd geleverd door het Nederlandse bedrijf WholeFiber.
De darmen verwerken voedingsvezels verschillend
Prebiotische voedingsvezels uit onder andere groenten en granen worden in de dikke darm afgebroken door darmbacteriën. Daarbij komen stoffen vrij die gunstig zijn voor onder andere de stofwisseling, hormoonbalans en het immuunsysteem. Niet alle vezels worden echter op dezelfde manier verwerkt. Tot op heden was het grotendeels onbekend hoe dit zat. Veel wetenschappelijk onderzoek richtte zich op geïsoleerde vezels. Dit zijn vezels die uit hun oorspronkelijke plantaardige omgeving zijn gehaald.
Ellen Blaak en haar team onderzochten via een interventiestudie hoe de darmbacteriën ‘intrinsieke vezels’ verwerken. Dat zijn vezels die van nature deel uitmaken van de celstructuur van planten, en hier nog niet uit zijn losgemaakt door industriële bewerking. De vezels worden vooral in het laatste deel van de dikke darm afgebroken, waar de stoffen die bij de afbraak vrijkomen een groter positief effect hebben op de stofwisseling. De resultaten wijzen erop dat deze vezels een belangrijke rol kunnen spelen in het voorkomen van diabetes en hart- en vaatziekten via voeding.
Onderzoekopzet
Voor het onderzoek kregen 42 volwassenen met overgewicht en een verhoogd risico op diabetes type 2 (prediabetes) twaalf weken lang een supplement. De ene helft van de deelnemers kreeg na een opbouwfase dagelijks 30 gram gedroogde witlofwortel. Deze zijn van nature rijk aan langzaam verteerbare, intrinsieke vezels. De andere helft kreeg een placebo; een supplement met weinig vezels. Zowel de deelnemers als de onderzoekers wisten voor de behandeling niet welke versie ze kregen. Alle deelnemers kregen de instructie om hun gebruikelijke lichaamsbeweging en voedingspatroon gedurende de hele interventieperiode voort te zetten. De onderzoekers maten het darmmicrobioom, bloedwaarden, vetcellen (via biopten) en levervet (via MRI) van de deelnemers.
Verbeterde insulinegevoeligheid en verminderde vetopslag
Na afloop zagen de onderzoekers dat de groep die de gedroogde witlofwortel kreeg gevoeliger reageerde op het hormoon insuline. Dat betekent dat het lichaam beter wordt in het verwerken van suiker uit het bloed en de bloedsuiker stabieler blijft. Deelnemers in deze groep hadden bovendien minder vetten in hun bloed en lever, en de vetcellen waren kleiner.
Blaak: “Dit is een van de eerste studies die zulke grote veranderingen in de stofwisseling en gezondheid liet zien na het eten van vezels uit voeding. Door zulke verbeteringen neemt de insulineresistentie, een belangrijk alarmsignaal voor diabetes, af, en blijft de bloedsuiker beter onder controle.”
Voordelen langzaam afbraak vezels
Bij de groep die gedroogde witlofwortel kreeg, veranderde ook de samenstelling van de darmbacteriën. Het aantal bacteriën dat gunstige stoffen produceert nam toe. Dat geeft de onderzoekers inzicht in het mechanisme achter de verbeterde stofwisseling, waarbij het laatste deel van de dikke darm een belangrijke rol speelt.
Blaak: “De vezels in gedroogde witlofwortel zitten nog ‘ingepakt’ in de celwand en komen daardoor langzaam vrij. Zo bereiken ze het laatste deel van de darm, waar bacteriën ze kunnen afbreken. Dat is gunstig, omdat dan meer vetzuur butyraat ontstaat. Bovendien richten de bacteriën zich daardoor minder op het afbreken van de eiwitten uit ons voedsel, een proces waarbij juist ongezonde stoffen ontstaan.”
Combinatie van voedingsvezels essentieel
Volgens Blaak zijn deze intrinsieke vezels belangrijk voor het voorkomen van diabetes en hart- en vaatziekten via voeding. Het gebruikte product bevat van nature veel voedingsvezels - in het bijzonder prebiotische. Gedroogde witlofwortel is een eenvoudige manier om voldoende (prebiotische) vezels binnen te krijgen – in combinatie met andere typen vezels die van nature in planten voorkomen.
Ook via volkoren producten, peulvruchten, groente en fruit kunnen mensen verschillende typen vezels binnenkrijgen. Volkorenbrood bijvoorbeeld bevat vooral tarwevezels. Die zijn belangrijk voor de stoelgang, maar hebben minder effect op de darmbacteriën. Voor een optimaal gezondheidseffect is een gevarieerde vezelinname uit meerdere bronnen belangrijk, concludeert Blaak.
Bron: MUMC