In 2021 riep de Europese Unie het Nederlandse leefstijlprogramma Keer Diabetes2 Om al uit tot best practice voor diabetes type 2. Onlangs werden voor het eerst de voorlopende resultaten van 12 internationale leefstijlpilots gepresenteerd tijdens de tweedaagse Care4Diabetes conferentie in Athene.
Eerste internationale resultaten
Keer Diabetes2 Om van Voeding Leeft is de enige gespecialiseerde GLI voor diabetes type 2. Er loopt momenteel een grootschalig wetenschappelijk onderzoek naar de uitrol van het programma in 12 Europese landen. Er zijn al vijftig pilots gestart met bijna 800 patiënten.
De eerste resultaten zijn opvallend positief. Deelnemers laten betere bloedsuikerwaarden zien, vallen af en ervaren een betere kwaliteit van leven.
De effecten zijn in heel Europa zichtbaar, met lokale verschillen. In Spanje stopte ruim één derde (33 procent) van de deelnemers na een half jaar met hun diabetesmedicatie en in België verloren deelnemers gemiddeld 4 kilo en nam de buikomvang met 9 centimeter af. Ook het beweeggedrag nam fors toe: in Griekenland bewogen deelnemers gemiddeld 3 uur per week meer, in Italië zelfs 4 uur.
Behalve gezondheidswinst levert leefstijlzorg ook een financieel perspectief op. Eerste kostenanalyses laten zien dat al bij deelname van 5 procent van de doelgroep een potentiële kostenbesparing van maar liefst 600 miljoen euro per jaar mogelijk is.
Volgens Diena Halbertsma, directeur van Diabetes Fonds laten de voorlopige resultaten zien dat leefstijl een integraal onderdeel moet worden van de persoonsgerichte behandeling voor mensen met diabetes type 2. “Het leidt niet alleen tot gezondheidswinst voor henzelf, maar ook tot een gezondere samenleving met minder zorgkosten en meer arbeidspotentieel.”
Verdere uitrol in Europa
De Europese partners werken de komende jaren aan opschaling, doorontwikkeling en grootschalige bekostiging. Daarmee wordt leefstijlzorg steeds nadrukkelijker gepositioneerd als antwoord op de vraag: hoe houden we de zorg toegankelijk en betaalbaar in een tijd van toenemende chronische ziekte?
Nederland koplopersrol
Leefstijlzorg bij diabetes type 2 is al een tijdje geleden geïntegreerd in het nationale zorgsysteem in Nederland. Keer Diabetes2 Om begon in 2014 als een kleinschalige pilot en werd in 2024 opgenomen in de basisverzekering. Daarmee werd voor het eerst een gespecialiseerde leefstijlbehandeling voor diabetes type 2 breed vergoed binnen het zorgstelsel. Nederland vervult hiermee een duidelijke koplopersrol in Europa.
Voeding Leeft ondersteunt ook de opleiding van 125 internationale zorgprofessionals. Zij deelde kennis over de implementatie van leefstijlzorg, het aanpassen aan lokale contexten en het verkennen van structurele financiering.
Medicatie nog standaard
De resultaten van de pilots zijn reden tot juichen, maar Emma Coles, directeur van Voeding Leeft benadrukt dat we er nog niet zijn. Naar schatting leven momenteel nog 65,6 miljoen Europeanen met diabetes type 2, dat komt neer op bijna 1 op de 10 volwassenen.
In veel Europese landen is diabeteszorg nog altijd primair ingericht op medicatie, ondanks het groeiende wetenschappelijke bewijs voor leefstijlinterventies. “Ons zorgsysteem is gebouwd rondom medicijnen en biedt weinig ruimte voor gedragsverandering,” zegt ze. Als gevolg wordt diabetes type 2 in de praktijk nog vooral behandeld met bloedsuikerverlagende middelen.
Een bredere inzet op leefstijlverandering is volgens meer experts noodzakelijk om verdere escalatie van de diabetescrisis te voorkomen. “Leefstijlzorg vraagt tijd, samenwerking en een andere manier van financieren dan nu gebruikelijk is”, aldus Coles.
Over Keer Diabetes2 Om
Prediabetes- en diabetespatiënten leren tijdens het tweejarig programma wat voor hen werkt op het gebied van eten, bewegen, ontspannen en slapen. Dat gebeurt in een groep en onder begeleiding van een leefstijlcoach, diëtist en verpleegkundige. Het programma zorgt voor een significante verbetering van de kwaliteit van leven en gemiddeld 7 kg gewichtsverlies. Daarnaast is 70 procent van de deelnemers gestopt met diabetesmedicatie, of alleen overgegaan op metformine. Sinds 2014 hebben ruim 9.000 mensen deelgenomen aan het programma.