Kurkuma
NIEUWS | Kurkuma of geelwortel wordt wijdverspreid verkocht, geconsumeerd en voorgeschreven vanwege de gezondheidsvoordelen van de actieve stof curcumine. Zo ook als supplement. Maar heeft deze manier van inname wel effect? UVA-promovendi Maurice Kroon ontkracht de werking van kurkumasupplementen in zijn proefschrift en noemt de claims van producenten misleidend.
De laatste jaren groeit kurkuma in populariteit. De gele specerij, ook wel geelwortel genoemd, komt van de wortelstok van de plant Curcuma longa. Het actieve bestanddeel van kurkuma, curcumine, zou bijzonder goed zijn voor je gezondheid: zo ondersteunt het de spijsvertering, de werking van de lever en werkt het ontstekingsremmend. Artsen schrijven het ook voor. Ook verschijnen er studies die suggereren dat het helpt tegen alzheimer en artritis.
Proefschrift onderzoek
Het kruid wordt in veel Zuid-Oost Aziatische gerechten gebruikt in curry’s. Nederlanders consumeren kurkuma zoals gember in thee of als shot, maar ook als voedingssupplement. In april 2025 promoveerde de Nederlandse apotheker Maurice Kroon met een kritisch proefschrift aan de Universiteit van Amsterdam. Met twee studies onderzocht hij de weg die curcumine in het lichaam aflegt.
In de eerste studie onderzocht hij het bloed van 47 gezonde mensen die al kurkumasupplementen slikken (voor en na). Dit om te onderzoeken of een dagelijkse orale inname van curcumine leidt tot voldoende plasmaconcentraties voor gezondheidseffecten. In de tweede studie onderzocht hij de effecten van vijf bekende kurkuma bevattende supplementen, zoals AOV, Longvida, en NovaSOL. Negen gezonde mannen waren vrijwilligers in de studie.
kurkumasupplementen werken niet
Voor de meeste kurkumasupplementen vond de onderzoeker bijna geen curcumine terug in het lichaam. De darm, en vervolgens de lever, zijn namelijk zeer efficiënt in het uitschakelen van de stof.
De 47 deelnemers rapporteerden maar liefst genuttigde 170 supplementen en 95 voorgeschreven medicatie. Hier zaten ook vitamines en mineralen bij. In vrijwel alle gevallen werd de curcumine niet of nauwelijks opgenomen, zelfs bij mensen die al langere tijd dagelijks supplementen slikken. Wat wel werd opgenomen, werd direct omgezet in een inactieve vorm. Het lichaam voert het via de urine weer af. Kroon: “In de darmwand zitten enzymen die actieve curcumine meteen omzetten. We zien nauwelijks actieve curcumine terug in het bloed.” De enzymen versuikeren de curcumine, wat het actieve ontstekingswerende vermogen wegneemt.
Uit de tweede studie bleek maar één supplement de stof op te nemen, maar ook in dat geval ging het om de inactieve vorm. Volgens Kroon heeft dat geen zin. In laboratoriumomstandigheden laat curcumine soms wel effect zien, bijvoorbeeld tegen kankercellen of ontstekingsprocessen. Maar die resultaten zijn niet toepasbaar op mensen.
Een ander onderdeel van dit onderzoek keek naar het darmmicrobioom. Acht weken lang slikten gezonde proefpersonen, patiënten met Colitis Ulcerosa en patiënten met de ziekte van Crohn dagelijks curcumine. In het begin leek de samenstelling van de darmflora te veranderen, maar na 8 weken keerde die terug naar de uitgangssituatie. “Het effect is tijdelijk en verdwijnt weer. Op de lange termijn doet curcumine niets,” zegt Kroon.
Valse belofte
Volgens Kroon meten producenten achter de gezondheidsclaims het totaal aan curcumine in het lichaam, zonder onderscheid te maken tussen de actieve en inactieve vorm. “En ze suggereren dat een hogere opname automatisch leidt tot een beter effect. Dat is simpelweg niet zo”, aldus Kroon. Kroon noemt die beweringen misleidend en de dure potjes zonde van je geld.
Gesponserde studies
Volgens Patrik Vankrunkelsven, huisarts en emeritus huisartsgeneeskunde aan de KU Leuven, worden artsen doodgegooid met nieuwe artikelen met ‘bewijsmateriaal’ over de gezondheidseffecten van kurkumasupplementen. Deze onderzoeken zijn meestal gesponsord door producenten of komen met zwak bewijs, aldus Vankrunkelsven. Hij pleit voor een grondige heroverweging van deze studies.
Bron: Foodlog